A
historia da vila de Muros comeza fai xa moito tempo, posiblemente
arredor do século X, cando o rei D. Sancho IV mandou repoboar
este lugar que comprendía dende O Ézaro ata a actual
Ponte Nafonso a través dun foro, e o seu primeiro nome coñecido
é o de Puebla de Muro. O primeiro documento xerado por esta
decisión do rei e que proba a súa existencia como
vila pertence ó ano 1286, anque é posible que este
lugar xa estivese habitado en séculos anteriores, como o
demostran os importantes restos prehistóricos diseminados
por todo o municipio (gran cantidade de castros, restos de calzadas
romanas e numerosas estacións de arte rupestre, entre os
que destacan pola súa singular beleza e calidade de factura
os petroglifos de Louro e Serres). Outro documento que proba a dependencia
que vaite-la vila da Mitra Compostelana en estes primeros tempos
é o privilexio de cesión que se fixo da mesma non
ano 1298 respondendo a unha doazón do rei Fernando IV, en
virtude do cal Muros deixa de ser Vila Realenga para pasar a depender
da Igrexa de Compostela. Será neste momento cando desaparezan
do seu escudo o castelo e o león, símbolos dos reis
de Castela, para figurar nel dúas vieiras que representan
á Igrexa Compostelana.
O primeiro emplazamento parece
ser que se correspondía coa parte sur do actual. Pasado o
tempo esta pequena vila foi ganando en importancia e por tal motivo
non ano 1520 foi circundada por unha muralla de entre tres e catro
metros de grosor que alcanzaba os sete metros de altura, e que dividía
á poboación en dous barrios perfectamente delimitados:
o da Cerca e o da Xesta.
A porta principal que daba
acceso ó recinto do pobo era a Porta da Vila, que se localizaba
nas proximidades da actual Casa Consistorial, e estaba flanqueada
por dúas poderosas torres defensivas. Outras dúas
portas e dezaoito torres almenadas que superaban os once metros
de altura completaban o amullaramento defensivo da vila, que terminou
de desaparecer non fai moitos anos ó igual que as fortificacións
que velaban pola seguridade dos seus habitantes: o Castelo, construído
polo marqués de Cerralbo a finais do século XVI nas
inmediacións da vella lonxa, e que contaba no século
XVIII coa presencia de doce cañóns; a Torre Vella,
emprazada no barrio do Carme; e o Forte de Monte Louro, que fora
construído non ano 1520 por orden do arcebispo D. Alonso
III de Fonseca para defender a enseada de Louro dos ataques de piratas
e invasores, e que estaba considerado como o punto defensivo máis
importante de Muros, chegando a contar en algún tempo con
dezaseis cañóns. .
A historia da vila que estivo
gobernada por o Concello que se reunía non atrio da actual
Igrexa parroquial de San Pedro, está animada cunha sucesión
de feitos importantes que marcaron tanto a súa fisonomía,
de fondas raíces medievais, como o carácter das súas
xentes. Así un acontecemento de gran importancia histórica
tivo lugar non ano 1544, cando a Armada Española, ó
mando do almirante D. Álvaro de Bazán, derrotou á
escuadra francesa na batalla de Muros. Tempo despois, concretamente
non mes de marzo do ano 1809, os habitantes de Muros non poideron
evitar que o pobo fora destruído polas tropas napoleónicas
en tan só doce horas, dentro dos sucesos acaecidos durante
a Guerra da Independencia. Nesta loita a vila quedou arrasada e
ademais das pérdidas humanas e materiais (190 casas foron
totalmente destruídas) contabilízase a desaparición
do Arquivo Municipal, que foi presa das lapas, co cal perdeuse a
maioría da documentación histórica.
O seu porto, de gran tradición,
berce de mariñeiros ilustres, é xa dende o século
XV considerado como un dos mellores de Galicia e incluso é
así denominado polo rei de Castela Juan II, que ademais o
habilitou para exportar e importar.
A historia de Muros non se
podo desligar pois da importancia comercial de su porto e do mar
e esta combinación cobra máis importancia aínda
se cabe coa chegada do século XIX. Neste momento é
cando fan presencia na vila de empresarios cataláns que se
instalan en Muros para inaugurar, tanto no núcleo como nas
parroquias que dan ó mar, toda unha serie de fábricas
de salazón (máis de treinta de sardiña e arenque
fundamentalmente) que marcaron tanto a vida laboral deste pobo como
a súa fisonomía, pois a tipoloxía característica
destas factorías xunto ós moitos asteleiros que funcionaron
tamén aquí, contribuíron a acentuar o aspecto
pintoresco e evocador desta poboación mariñeira.
A importancia histórica
de Muros é pois incuestionable e proba de elo está
nas múltiples ocasións en que foi visitada por monarcas
da Corona de Castela. A última visita real estivo a cargo
da raíña nai María Cristina, do rei Alfonso
XII e das súas irmás que estiveron na vila a principios
de século, chegando nunha flota composta por numerosos barcos
que durante uns días atracaron non muelle da vila. Os monarcas
e o seu séquito recorreron as rúas e prazas de Muros
e estuvieron de acordo en afirmar a beleza desta localidad e a importancia
de seu pasado histórico.
|
